Connect with us

Самое интересное на сайте

Шымкентте ЭКО жасату құны қанша?

Опубликовано

Балалы үй — базар. Өкініштісі, елімізде сәбилі бола алмауының салдарынан көптеген шаңырақ шайқалып отыр. Өткен жылғы статистикаға сүйенсек, Қазақстандағы ерлі-зайыптылардың 15-20 пайызы бедеулік пен белсіздік проблемасына тап болған. Осы ретте Zynqala.kz тілшісі көптеген жанға экстракорпоральді ұрықтаныру жолымен бала сүю мүмкіндігін сыйлап отырған Шымкенттегі ЭКО орталық мамандарымен тілдесіп қайтты.

ЭКО кез келген әйелге жасала бермейді

Шымкенттік репродуктолог дәрігер Зухра Джантаеваның айтуынша, медицина мекемесіне келген кез келген әйел азаматына бірден денеден тыс ұрықтандыру жолы жасалынбайды. Мамандар алдымен ерлі-зайыпты жұпты тексеруден өткізіп, бала көтере алмауының себебін анықтайды. «Талай есікті қағып, соңғы үмітіміз сіздерде, бала сүйгіміз келеді» деп келген талай жанға табиғи жолмен де ата-ана атануларына көмектеседі.

«Біз келген әйел азаматтарының денсаулығынан түрлі кінәраттарды анықтап жатамыз. Бедеуліктің түрлі себебі болады. Мәселен, овуляцияның болмауы, ұрықтың өспеуі немесе қалқанша безінің өзгерісі, жатырдың өзгеруі секілді. Егер әйелде сондай белгілер байқалса, онымен күресу жолын қарастырамыз. Бізге жасанды жолмен бала көтереміз деп толықтай ем алып болған соң табиғи жолмен сәбилі болып жатқан талай келіншектер бар. Ал егер жатырдың екі бірдей түтігі жоқ немесе бітелген болса, ондай жағдайда тек ДТҰ әдісі қолданылады», — деді Зухра Джантаева.

Дәрігер ел арасында «Ерлі-зайыптылардың қан құрамы, ағзасындағы жасушалардың бір- біріне қайшы келуінен де бала болмайды» деген ұғымды жоққа шығарып отыр.

Проблема тек әйелден емес, еркектен де табылады. Мәселен, еркек шәуітінің (сперматозоид) әлсіздігінен немесе жыныс мүшесіндегі ақаудан соң оның сыртқа шықпау салдарынан да әйелдер бала көтере алмайды. Ал ЭКО әдісінде еркектің шәуіті мен аналық ұрықты арнайы лабораторияда ұрықтандырып, кейін эмбрион жатырға салынады.

Кепілдік беріле ме?

«Жатырға түскен ұрықтың (эмбрион) түсіп қалмасына кім кепіл?» деген сауалдың туындары заңдылық.

«Орталық аналық ұрық пен еркек шәуітін бір-бірімен қосып, дайын эмбрионды жатырға салып береді. Кейін әйел 14 күннен соң жүктілікті анықтайтын қан талдамасын жасайды. Тағы үш ай акушер маманының қадағалауына алынады да ары қарай өзінің тұрғылықты мекенжайы бойынша медицина мекемесіне қаралады. Яғни, оның табиғи жолмен бала көтергендерден ешқандай айырмашылығы жоқ. Бәрі де әйелдің өзіне байланысты. Табиғи жолмен жүкті болған әйелдің түсік тастап қалуына ешкім кепілдік бермейді ғой? Бала әйелдің денсаулығына байланысты түсуі мүмкін. Сәбиді босанарда да оларға өзге әдіс қолданбайды. Өздігінен немесе кесарь тіліге арқылы сәбиін дүниеге әкеле алады» — деп сөзін жалғады дәрігер.

ЭКО арқылы дүниеге келген сәбидің тағдыры не болмақ?

Дәрігер ЭКО арқылы дүниеге келген баланың кейін ұрпақ сүю мүмкіндігі болмайды екен дегенмен де келіспей отыр. Оның табиғи жолмен дүниеге келген баладан еш айырмашылығы жоқ. Ол да ананың құрсағында тоғыз ай, тоғыз күн жатады. Ой-өрісінің дамуында да ешбір кінәрат болмайды. Дегенмен бізде қолдан ұрықтандыру жолымен сәбилі болған аналар өздігінен бала көтере алмағанын жасыруға тырысады. Мамандар мұны қоғамның ЭКО түсінігі бойынша сауатының төмен болуынан дегенді алға тартты.

Сәбилі болу үшін қомақты қаржы керек пе?

Шымкентте экстракорпоральді ұрықтандыру құны 800 мың теңге мен 1 млн 200 мың теңге аралығында. Баға ұрықтандырудың түріне байланысты. Мамандар бұл шетелдегі бағамен салыстырғанда бірнеше есе аз деп отыр. Бiрақ қазақстандықтардың квота алуға мүмкiндiгi бар. Балаға зар болып жүрген отбасыларға қаржыны мемлекет бөледі. Ағымдағы жылдың жарты жылында 15 келіншекке осындай мүмкіндік беріліп отыр. Ал жалпы Қазақстан бойынша 200-ге жуық квота бөлініп келеді. Алайда мамандар бұл еліміз үшін аз деп отыр.

2015 жылдан бері жұмысын бастаған Шымкенттегі орталықтың көмегімен 4 мыңға жуық сәби дүниеге есігін ашқан.

Баланың жынысын алдын ала анықтауға бола ма?

Қазақстанда сәбидің жынысын алдын ала анықтап алып жасанды ұрықтандыру жасауға заң тұрғысында рұқсат жоқ. Отандық дәрігерлер тек баланың генетикалық ауруларын анықтай алады. Ал әлемнің дамыған кейбір елдерінде жынысты таңдауға мүмкіндік бар.

ЭКО әдісімен тек бір ғана ұрық алынбайды. Оның бәрі әйел мен еркектің ұрығына байланысты. Кей жағдайда 10 эмбрион ұрықтандырылып, оның біреуі немесе екеуі ғана әйел жатырына салынады. Қалғанын ерлі-зайыптының өз қалауы бойынша лаборатияда сақтап қоюға болады. Зухра Джантаева дайын болған эмбрион қатырылып, арнайы құрылғыда ондаған жылдар бойы сақталады дегенді алға тартты. Мәселен, ЭКО арқылы балалы болған әйел араға бірнеше жыл салып тағы да сәбилі болуға ниеттенсе, қайтадан көмекке жүгіне алады. Бұл кезде қызмет құны да жеңілдетіледі. Тек эмбрионның лаборатияда сақталу ақысын төлесе болғаны. Ол айына – 3 мың теңге.

Дәрігер ЭКО жолымен екі баланы бір мезетте көтеру сирек кездеседі деп отыр. Бәрі де әйелдің денсаулығына байланысты. Жатыр бір мезетте екі эмбрионнан артық көтере алмайды екен. Егер жатырда морфологиялық өзгерістер болса, тек бір ғана эмбрион салынады.

Донорларға қойылатын талап қандай?

Ерлі-зайыптының бірінде ұрық мүлдем болмаса (климакс, овуляцияның болмауы, еркек шәуітінің сыртқа шықпауы), мұндай жағдайда үшінші адамның ұрығы пайдаланылады. Яғни, еркектің немесе әйел ұрығын донор ұрығымен ұрықтандырып, дайын болған эмбрион әйел жатырына салынады.

Жалпы ЭКО доноры дегеніміз — өз ұрығын орталыққа келіп өткізіп, өзгенің балалы болуына мүмкіндік сыйлау әдісі. Донордың ол қызметіне орталық есебінен 150-200 мың теңге көлемінде қаржы төленеді. Елімізде көп жағдайда сәби сүйгісі келгендер донорлыққа туыстарын әкеліп жатады екен. Шымкенттегі орталықта бір рет ұрығын өткізген донор екінші рет өз ұрығын қайта өткізе алмайды. Оларға қойылатын талап бірдей, әйел немесе еркек деп бөлінбейді: Донор барлық медициналық тексеруден өтеді. Егер денсаулығында ешбір кінәрат анықталмаса жарты жыл бақылауға алынады. Спирттік ішімдік, темекі тарту деген теріс әрекеттерден аулақ болуы тиіс. Үш рет ұрығы сараптамадан өткен соң оны пайдалануға болады. Айтпақшы, донор жасы 35-тен аспауы тиіс және бұған дейін дені сау баласы болуы шарт. Тағы бір негізгі талап — донордың руы.

Донор қызметіне жүгіну шараларының барлығы заң тұрғысында арнайы келісімшартпен жүзеге асады. Суррогат аналарға да талап сондай.

Қазақстанда донор қызметі шетелге қарағанда қиындық туғызбайтын көрінеді.

«Бізде қан тазалығы бар. Ана болуға ниеттенген кез келген жан донордың денсаулығымен қатар руын сұрайды. Тіпті кейде қай маман иесі екенін де талап ететіндер бар. Біз пациенттерге бұл мәліметтің бәрін береміз. Бірақ аты-жөндері құпия сақталады», — деді Зухра Джантаева.

Қазақстанда тұңғыш рет ЭКО арқылы дүниеге келген сәби кім?

Елімізде жасанды ұрықтандыру орталығының өз жұмысын бастағанына биыл 24 жыл толады. Алғаш рет ЭКО арқылы дүние есігін ашқан сәби — Юля есімді қыз баласы. Биыл 23 жасқа толады. Бүгінде ол Англияда тұрады. Оның дүниеге есігін ашуына септігін тигізген республикаға танымал репродуктолог дәрігер Салтанат Байқошқарованың өзі.

ЭКО көмегімен 61 жастағы әйел балалы болған

Шымкентте тұратын 1957 жылғы тұрғын жолдасы екеуі үміттерін ешқашан үзбепті. Талай жерде ем алып, барлық жолды қарастырған егде жастағы әйел орталық көмегіне жүгінеді. Былтыр ол ана бақытын сезінген. Тек оған Қазақстанда емес, шетелде босануға тура келгіпті. Мамандардың айтуынша, еліміздегі медицина мекемелерінде 54 жастан асқан әйелдерді аман-есен босандырып алудың қаупі жоғары.

Самое интересное на сайте

Шымкенттегі ит пен мысыққа арналған қонақ үй туралы не білеміз?

Опубликовано

Иә-иә, ешқандай да қалыс оқыған жоқсыз. Кәдімгі ит пен мысықтар «тынығатын орынды» дәл Шымкенттен табуға болады. Бұл қонақ үй жанында әсемдік (груминг) салоны, күндізгі емхана, тіпті зоодүкен де бар. Яғни, тұтастай жануарларға арналған кешен. Егер сізде ит пен мысығыңыз болса, осы қызметтің бәрін қаланы шарламай-ақ бір жерден алып кете аласыз.

Үйшік, жатын орын, тіпті желдеткішке дейін бар

Қонақ үй үш бөлімнен тұрады.  Оның бірі мысықтарға арналса, кейінгілері ірі төбеттер мен ұсақ тұқымды иттерге арналған. Әр бөлмеде үй жануарына арналған жатын орын, үйшік, ыдыс-аяқ пен өзге де қажеттіліктер қарастырылған. Тіпті кейде ит пен мысық иелері сүйікті жануарының жағдайы үшін ойыншықтарын да бірге алып келеді. Мұны қонақ үй қызметкерлері келген үй жануарының бірнеше күннен соң өз иелері мен мекен еткен үйіне деген сағынышының алдын алады деп түсіндірді. Яғни, ойыншықтармен алаңсыз ойнап, өз үйінде жүргендей сезінеді екен. Айтпақшы, қонақ үйде желдеткіш те орнатылған. Осы ретте мұндағы баға туралы мәлімет сізді де қызықтырып отырған болу керек. Мысықтар үшін тәулігіне 1000 теңге, ал иттерге 1500 теңге алынады.  Бұл бағаның ішінде тазалық шаралары, күндізгі серуен, тамақтандыру секілді қызметтер кіреді. Ал олардың тағамын иелері өздерімен бірге алып келуі қажет. Себебі әр жануардың өзінің тамақтану рационы болады.

Әрбір ит пен мысық жеке бақылауға алынады

«Біз әрбір келген ит пен мысыққа ерекше назар аударамыз. Оларды серуендету үшін ауламыз да бар. Таза ауада серуен кезін де жекелей бақылаймыз. Себебі бәрін бірден аулаға шығарсақ, бір-бірімен ырылдасып қалуы мүмкін. Әсіресе үшінші-төртінші күн өткенде оларға ерекше тәсілмен мән беруге тырысамыз. Неге дейсіз ғой? Өйткені олар иелерін сағына бастайды. Тіпті кейбірінің көңіл күйі болмай, қамаулы тұрған бөлмесінен шықпай қояды», — деді қонақ үй қызметкерлері.

«Зооветсервис» кешенінің әкімшісі Нина Ивановна келушілердің әрбірінің өзіндік мінезі болатынын алға тартты. Бірі ойынды жақсы көрсе, енді бірі сабырлы келеді. Оны қонақ үйге өткізерде иелері айтады екен. Соған қарай күтім де жүргізіледі.

Қонақ үйге жылдың жаз мезгілінде келушілер көбейе түседі. Дәл сол уақытта көбі еңбек демалысына шығып, шет ел асып жатады. Кейбірі өзге қалаларға кетеді. Енді бір өзге де шаруаларымен жүреді. Сондай сәтте тұрғындар ит пен мысықтарын осы жерге алып келуді құп көреді. Қонақ үйде апталап, кейде бірнеше ай қонақ болатындар бар. Тек жаз ауасы емес, жыл он екі ай да бұл жерді мекен ететіндер жоқ емес.

«Қонақ үйдің ашылуының өзі қажеттіліктен туындады. Кешеннің бас дәрігері демалысқа кететін болып, үйіндегі үй жануарларын қалдыратын жер болмаған. Ол кісі бірнеше жануарды ұстайды. Күні бүгінге дейін бізге 787 келуші болды», — деп әңгімесі жалғаған кешен әкімшісі мына бір клиент туралы айтып берді.

Футболшының күшігі – тұрақты клиент

«Ордабасы» футбол клубында Сербиядан келген футболшы болды. Ол осында келісімшартпен ойнаған. Соның өте сүйкімді күшігі болды. «Мальтийская болонка» деп аталатын тұқымнан. Футболшыларды өзіңіз де білесіз ғой, үнемі жарыстарда жүреді. Сол күшік біздің тұрақты келушіміз еді. Бірақ өкініштісі,  күшікті Сербияда көлік қағып кетіпті», — деді Нина Ивановна.

«Вечерний ургант» жобасын көретін «Мадам» мысығы

Алматылық бір келіншек Шымкентке қонаққа келіп, біраз шаруаларын тындырып алмақ болып бірнеше күнге мысығын өткізеді. «Мадам» есімді мысық өзінің сылқымдылығымен қызметкерлердің есінде сақталып қалыпты. Ең қызығы, «Мадам» күн сайын кешкілік уақытта ресейлік «Вечерний ургант» жобасын көрмей ұйықтамайды екен. Өзінің IPad  планшеті — нағыз ойыншығы. Сол арқылы жобаны күн ұзаққа қарап отырады. Осыдан кейін кешен иесі қонақ үйдің әрбір бөлмесіне бір-бір планшеттен алуды көздепті. Бірақ кейінірек ол ойын өзгерткен.  

Ерекше айта кетерлігі, бұл зоологиялық кешенде иелері алып келіп, кейін хабарсыз кететіндері де бар. Оларды қызметкерлер өздеріне қалдырады. Мәселен, алты жастағы «Қазанбас» есімді төбет солардың бірі. Екі айлық кезінде емханаға ауыр сырқатпен келіп түскен оны иесі  өлтіре салыңдар деген екен. Бірақ, бас дәрігер кішкентай ғана күшікті емдеп, екінші өмір сыйлаған. Айтпақшы, емханаға ит пен мысықтарға отаның кез келген түрі жасалынады. Осы ретте кешен әкімшісі Нина Ивановна кей тұрғындарда жануарларға деген мейірімділік жоғалып барады деп қынжылды. Айтуынша, үйінде ит немесе мысық асырайтындар дұрыс күтпейді. Уақытысында егу жұмыстарын жасатпайды. Салдарынан жануар аурушаң болады. Тіпті кейде ит пен мысығын көшеге қалдырып, қатыгездік танытандар да көп деген ол жануарға кішкентай бала секілді күтім жасау керектігін алға тартты.

Әсемдік салонында Ресейде білім алған грумер еңбек етеді

Зоологиялық кешендегі груминг салоны туралы әңгіме тым бөлек. Ресейде білім алып келген грумер маманы Екатерина Мауэр ит пен мысық иелерінің талаптары жоғары деп отыр. Тек иелері емес, үй жануарының өздері де мінезді болып келеді екен. Шомылдырарда грумер маманына әлі үйренісе қоймағандары жатырқап жатады. Орынсыз мияулап немесе үріп мазаны алады. Бірақ маман мұны уақытша дейді. Уақыт өте үйренісіп, өз туысындай қабылдайды екен.

«Әсемдік салонында жүн қырқу, шомылдыру, «фенмен» кептіру, тарау, құлақтарын тазалау, тіпті тырнақтарын қысқартып, «жасанды тырнақ» та жабыстырып береміз. «Жасанды тырнақ» жиһаздарды бүлдірудің алдын алады. Яғни, табиғи тырнаққа пластмассадан жасалынған қалпақша жабыстырылады. Осы уақытқа дейін түрлі клиентті кездестірдім. Алғаш рет келгендер ит пен мысығының мінез-құлқын, талғамын айтады. Соған қарай қызмет көрсетеміз. Алғашында жатырқағандары кейінірек үйренісіп, тіпті біздің қызметімізге риза болып, ұзақ қоштасады. Бетімізден сүйіп, көздерінен балбұл жайнаған әсерін де байқаймыз», — деді грумер.

Айтпақшы, әсемдік салонында шамунь мен бальзам, иіссулар мен түрлі жақпаларға дейін итальяндық «Милорд» компаниясының өнімдері қолданылады. «Біз үшін бірінші кезекте сапа» деген Екетарина Мауэр өз қызметінің құны ит пен мысықтың салмағы мен көлеміне қарай өзгеріп отыратынын айтты. Мәселен, мысықты шомылдырып, кептіру, жүнін қырқу, құлағын тазалау ақысы 3500 теңгеден, дәл сол қызмет түрлері иттер үшін 4500 теңгеден басталады. Грумер қызметіне жылдың жаз бен көктем мезгілдеріне сұраныс жоғарылай түседі. 

Читать дальше

Самое интересное на сайте

Аким Шымкента зарезал барана на праздновании Наурыза

Опубликовано

Празднование  Наурыза в Шымкенте началось на берегу реки Кошкар-ата. Аким города Габидулла Абдрахимов принес барана в жертву. 

Наурыз шымкентцы начали праздновать на берегу реки Кошкар-ата.  Здесь проводились национальные обряды и массовые гулянья.

У истока реки были установлены три большие юрты, в каждом из них по обычаю готовили национальные блюда и накрывали дастархан. Тонну баурсаков приготовили для сегодняшнего праздника. Но главным угощением на столе был наурыз-коже. На берегу Кошкар-аты сегодня приготовили 300 литров этого блюда.

Пришедший поздравить горожан аким Габидулла Абдрахимов участвовал в обряде жертвоприношения — несколько человек зарезали барана на Наурыз. Абдрахимова также попросили провести обряд «тусау кесу» — чиновник по традиции «перерезал путы» годовалой девочке и пожелал ей счастливого будущего. 

Национальные игры — куресу (борьба) и кошкар-котеру (состязание по поднятию барана) — являются неотъемлемой частью праздника Наурыз. Джигиты мерились силами и по очереди поднимали барана весом более 40 кг. Самым сильным в состязании признали мужчину, сумевшего поднять животное на плечах более сотни раз.

Пожилые гости праздника пели национальные песни. На праздник привезли беркутов, лошадей и верблюдов. 

Читать дальше

Самое интересное на сайте

Түркістан облысында көлік апатынан 3 бала мен ер кісі мерт болды

Опубликовано

Оқиға бүгін Шымкент-Самара тас жолының 115 шақырымында, яғни, Түркістан облысында орын алған. ​Daewoo Nexia және Hyundai Starex минивэн жеңіл автокөлігі соқтығысты. Екі көліктің соқтығысуы салдарынан 5 жастағы екі бүлдіршін мен 15-тегі жасөспірім ауруханаға барар жолда көз жұмды. Апат орын алған жерге Түркістан облыстың полиция департаментінің басшысы барды. Бұл туралы ҚР ІІМ хабарлады. 

«Ірі көлік апатынан соң зардап шеккендер дереу ауруханаға жеткізілді. Өкінішке орай үшеуі қайтыс болды. Тағы екі ер кісі, яғни, екі жүргізуші медицина мекемесіне ауыр халде түсті. Оның біреуі ауруханада көз жұмды» делінген ведомство хабарламасында.   

Читать дальше

Популярное

Незаконное копирование материалов запрещено. Перепубликации возможны при условии активных ссылок на источник материалов не более 30 процентов копирования.

© Барлық құқықтар сақталған.